Hoezo transformeren?

Het stemde hoopvol. Eindelijk werd in wetgeving erkend dat het niet helpt om voor mensen te bepalen wat de beste oplossingen zijn. Een historische gebeurtenis werd dit (terecht) genoemd. Regie hoort bij de mensen zelf, regie afnemen is immers ook de verantwoordelijkheid afnemen.

Het familiegroepsplan in de Jeugdwet en het persoonlijk plan in de Wmo zijn een stevige opstap om regie te houden waar die hoort, bij de mensen zelf. En daarmee om zorg en welzijn anders te gaan inrichten. Een opstap voor burgers en gemeenten: burgers krijgen het recht op hun eigen plan, gemeenten hebben meer in handen om van professionals te vragen de regie te laten waar die hoort.

Maar dan hadden we buiten de gevestigde orde gerekend. Gemeenten zitten helemaal niet te wachten op burgers die regie houden en het maatschappelijk middenveld evenmin. Het gaat toch al jaren prima zo? Consulenten schatten liever zelf in wat een burger kan en hoe zijn netwerk ingeschakeld wordt en waarvoor. Hulpverleners weten uitstekend wat goed is voor iedereen. Bovendien moeten ze wel. Hun organisaties vragen om afgepaste trajecten die vallen binnen het vooraf bedachte financiële kader. Burgers die dan zelf met een plan komen zijn alleen maar lastig, vragen allerlei dingen die niet voorkomen in het met veel moeite ontwikkelde productenboek.

Tja, wat doe je dan als er wetgeving komt die een andere kant op wijst? Eerst negeer je het. Als dat niet langer vol te houden is, zet je er een instituut op dat zich erg bewust is van de belangen van de gevestigde orde, je regelt voor de bühne wat inspraak, en vervolgens publiceer je een handreiking waardoor er niets hoeft te veranderen. Zo doen we dat in Nederland. In de handreiking is het familiegroepsplan zo omschreven dat de bestaande praktijk van zo ongeveer alle gemeenten en zorginstellingen in Nederland daar onder kan worden geschaard. Transformeren hoeft niet meer. Ook weer geregeld.

Doe ik gemeenten, maatschappelijk middenveld en hulpverleners met het bovenstaande tekort? Soms gelukkig wel. Er zijn professionals, ambtenaren, bestuurders die hun nek uitsteken. Die de leefwereld leidend laten zijn. Die een stapje terug doen, zodat iemand met familie en bekenden zelf een plan kan maken waar de hulp vervolgens op aansluit. Waar regie bij de cliënt geen holle frase is en er betekenis wordt gegeven aan eigen regie en eigen kracht.

Helaas zijn deze beroepskrachten in de minderheid, ook zij krijgen het systeem nog niet in beweging. Hen doe ik dus tekort. Maar de meerderheid van gemeenten, maatschappelijk middenveld en hulpverleners is vooral bezig om de dominantie van de systeemwereld te handhaven. Na het zoveelste gesprek waarin een gemeente, wijkteam en zorgorganisatie me uitlegt dat ze al jaren werken op basis van ‘eigen kracht’ van burgers, maar tegelijkertijd multidisciplinaire casusoverleggen organiseren, is voor mij duidelijk dat voor transformatie nog een lange weg te gaan is.

Bron: www.binnenlandsbestuur.nl